Κωσταντίνος Χατζόπουλος: Βιογραφικό σημείωμα

ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ (1868-1920)

Βιογραφικό Σημείωμα

Ο Κωνσταντίνος Χατζόπουλος ήταν ποιητής, πεζογράφος, μεταφραστής και κριτικός. Υπήρξε πρωτοπόρος του δημοτικισμού και του σοσιαλισμού στη Ελλάδα.

Γεννήθηκε  στη Μείλκη Αγρινίου (σημερινό Βραχώρι), το 1868. Ήταν πρωτότοκος γιος του κτηματία Ιωάννη Χατζόπουλου και της Θεοφάνης Στάικου.   Είχε έξι αδέλφια, την Αλεξάνδρα, τον Δημήτριο  (λογοτέχνης που χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο Μποέμ), τον Γεώργιο, την Ασπασία (πέθανε νέα), τον Ζαχαρία και τον Αγαμέμνονα (σπούδασε γιατρός).  Η μητέρα του ήταν θετή κόρη του Σωτήρη Στάικου, που ανήκε σε οικογένεια κοτζαμπάσηδων, μέλη της οποίας υπήρξαν φιλικοί και αγωνιστές της Επανάστασης του 1821.

Τέλειωσε τις 4 τάξεις του Δημοτικού και τις 3 του Σχολαρχείου  στο  Αγρίνιο. Ολοκλήρωσε τις  γυμνασιακές του σπουδές στο Μεσολόγγι και το 1882 γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, σε ηλικία 14 ετών, από όπου αποφοίτησε το 1888.

Μετά τις σπουδές του υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία(1889-1891)  και απολύθηκε με τον βαθμό του ανθυπολοχαγού. Εργάστηκε για σύντομο χρονικό διάστημα ως δικηγόρος στο  Αγρίνιο, γρήγορα όμως σταμάτησε να δουλεύει, έφυγε για την Αθήνα (1893) και μπήκε στους λογοτεχνικούς κύκλους, όπου την ίδια εποχή δρούσε και ο αδελφός του Δημήτριος. Συχνάζει στο φιλολογικό σαλόνι του Παλαμά.  

Έλαβε μέρος στον πόλεμο του 1897 ως έφεδρος Ανθυπολοχαγός. Αργότερα το 1907 θα αποτυπώσει τις εμπειρίες από τον πόλεμο στο διήγημα του, Αντάρτης. 

Μετά τον πόλεμο του 1897 επέστρεψε στην Αθήνα και ίδρυσε το λογοτεχνικό περιοδικό Τέχνη, που κυκλοφόρησε για έναν μόλις χρόνο (1898-1899), ωστόσο στάθηκε πρωτοποριακό σε επίπεδο διεθνούς ενημέρωσης για τη λογοτεχνική κίνηση και σε επίπεδο συνεργατών. Οι στόχοι του περιοδικού ήταν να ενισχύσει τη δημοτική γλώσσα, να συστήσει στους αναγνώστες την ευρωπαϊκή λογοτεχνία, τις φιλοσοφικές αντιλήψεις του Νίτσε, καθώς και να διαδώσει τις αρχές  του ρεύματος του Συμβολισμού.  Συνεργάτες του ήταν οι : Ι. Γρυπάρης, Κ. Θεοτόκης, Α. Καρκαβίτσας, Μ. Μαλακάσης, Δημήτρης Χατζόπουλος (Μποέμ), Π. Νιρβάνας, Κ. Παλαμάς, Λ. Πορφύρας, Γ. Καμβύσης.

 Γύρω στα 1899 παρακολούθησε μαθήματα γερμανικών με τον Κάρολο Ντίτριχ, μετέπειτα καθηγητή πανεπιστημίου στη Δρέσδη.  Το 1900 κληρονομεί κτηματική περιουσία που του επιτρέπει να ταξιδέψει στη Γερμανία. Οι πόλεις που επισκέπτεται είναι Μόναχο, Λειψία, Δρέσδη. Παρακολουθεί μαθήματα γερμανικής λογοτεχνίας και φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Δρέσδης. Στην πόλη αυτή γνωρίζει και την μέλλουσα σύζυγό του Sunny Haggman, η οποία ήταν από την  Φινλανδία. 

Επιστρέφει στην Ελλάδα, και από το 1901 μέχρι το 1905 μένει με την οικογένειά του στην Αθήνα, στην οδό Ισαύρων και Μαυρομιχάλη. Το 1902 αποκτούν μία κόρη, στην οποία δίνουν το όνομα Σέντα. Κατά την περίοδο αυτή, για οικονομικούς λόγους μεταφράζει θεατρικά έργα που ανεβάζουν ο Θωμάς Οικονόμου και η Μαρίκα Κοτοπούλη.

Το 1905 επιστρέφει, οικογενειακώς, στη Γερμανία.  Κινείται μεταξύ Μονάχου και Βερολίνου όπου παρακολουθεί την καλλιτεχνική και πνευματική ζωή της χώρας. Το 1907 κάνει στροφή προς τον Σοσιαλισμό και μεταφράζει στα ελληνικά Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο των Μαρξ και Έγκελς, το οποίο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Εργάτης του Βόλου (1908).

Το 1910 σταματά να χρησιμοποιεί το ψευδώνυμο Πέτρος Βασιλικός  και υπογράφει τα κείμενά του με το ονοματεπώνυμό του: Κωσταντίνος Χατζόπουλος. Αλληλογραφεί με τον Καρκαβίτσα, τον Πορφύρα, τον Νιρβάνα και τον σοσιαλιστή Νίκο Γιαννιό

Το 1911 ταξίδεψε μόνος του στην Αιδηψό για λουτροθεραπεία. Γίνεται μέλος του Σοσιαλιστικού Κέντρου Αθηνών.

Με την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου , 1914, επιστρέφει στην Αθήνα. Θα πάψει να είναι μέλος του Σοσιαλιστικού Κέντρου Αθηνών , γιατί απογοητεύεται από τις διαμάχες των μελών, αλλά θα παραμείνει πιστός στην σοσιαλιστική ιδεολογία.

Το 1916 μαζί με άλλους διανοούμενους ιδρύει την «Εταιρεία Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών».

Κατά την εποχή του Εθνικού διχασμού τάσσεται με την πλευρά του Ελευθέριου Βενιζέλου, και για να πολεμήσει τον Κωνσταντινισμό δέχεται τη θέση του Διευθυντή της Λογοκρισίας (1917-1919), με υπουργό τον Αλέκο Παπαναστασίου.

Υπογράφει (1916) την Διακήρυξη προς τον βασιλέα που ζητούσε να μην οδηγήσει την Ελλάδα στον πόλεμο στο πλευρό της Γερμανίας.

Με την επιστροφή στην Ελλάδα, συνεργάζεται αρχικά με το περιοδικό ο Νουμάς , αργότερα και τα περιοδικά Παναθήναια, Νέα Ζωή Αλεξάνδρειας, Καλλιτέχνης, Δελτίο του Εκπαιδευτικού Ομίλου . Γράφει πεζογραφήματα, κριτικά κείμενα και κάνει μεταφράσεις.

Το 1920 απεβίωσε, ανέλπιστα, εν πλω προς Ιταλία, , πάνω στο ιταλικό ατμόπλοιο Μontenegro  από τροφική δηλητηρίαση. Κατευθυνόταν με την οικογένειά του προς το Μόναχο. Θάφτηκε στο κοιμητήριο του Πρίντεζι.  Μετά από χρόνια η κόρη του θα μεταφέρει τα οστά του στο Α’ Νεκροταφείο.

Το 1952 πεθαίνει η  σύζυγός του Sunny στην Στοκχόλμη. Η Σέντα εναποθέτει  την τέφρα της στον τάφο του πατέρα της. Το 1996 πεθάνει και η κόρη στην Αθήνα.

Λογοτεχνική δράση

Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1884 δημοσιεύοντας ποιήματα με το ψευδώνυμο Πέτρος Βασιλικός στο περιοδικό Εβδομάς του Δημητρίου Καμπούρογλου, με πρώτο το Έλα ξανθή. Ξεκινά τη λογοτεχνική του δράση στους κόλπους της Αθηναϊκής Σχολής.

Η λογοτεχνική του δραστηριότητα χωρίζεται σε 3 περιόδους:

Α’ Περίοδος 1884 – 1905

 Το χρονικό διάστημα αυτό γράφει ποίηση με εμφανείς επιρροές από το ρεύμα του Συμβολισμού. Δημιουργεί εικόνες και το λεξιλόγιό του παραπέμπει στο θάνατο και το μαρασμό. Δεν περιγράφει υπονοεί και υποβάλλει.

Β’ Περίοδος 1905- 1914

Το χρονικό διάστημα αυτό ταυτίζεται με την εγκατάστασή του στη Γερμανία. Χαρακτηρίζεται από την ιδεολογική μεταστροφή του στις ιδέες του Σοσιαλισμού και την απόρριψη της φιλοσοφίας του Νίτσε. Επίσης, στρέφεται προς την πεζογραφία και την κριτική. Γράφει το Αγάπη στο χωριό, Ο Πύργος του Ακροπόταμου(γράφτηκε στο Μόναχο το 1908 και δημοσιεύτηκε, σε συνέχειες, στο περιοδικό Νουμάς το 1909 με τον τίτλο: Η κούλια του ακροπόταμου), Ο υπεράνθρωπος, Τάσω, Στο Σκοτάδι και άλλα διηγήματα, νατουραλιστικού και ηθογραφικού χαρακτήρα. Πυκνώνει και τη μεταφραστική του δραστηριότητα.

Γ’ Περίοδος 1914-1920

Το χρονικό διάστημα αυτό ταυτίζεται με την επανεγκατάσταση του στην Ελλάδα και κλείνει με το θάνατό του. Είναι μία περίοδος περισυλλογής και ανασύνταξης  και πιθανών αναζητήσεων που ο αιφνίδιος θάνατος ανέκοψε. Ιδεολογικά έχει απογοητευτεί με την ελληνική πραγματικότητα. Τον ενδιαφέρει περισσότερο η διείσδυση στις ανθρώπινες καταστάσεις. Θα το πετύχει με το φθινόπωρο (1917) που αποτελεί την απαρχή νέων αναζητήσεων οι οποίες πραγματοποιήθηκαν από την μεταγενέστερη πεζογραφία μας. Το Φθινόπωρο αποτέλεσε σταθμό στα ελληνικά γράμματα και στην ιστορία του συμβολισμού στην Ελλάδα. Απέσπασε θετικές κριτικές. Η συμβολή του Χατζόπουλου στην διάδοση και εδραίωση του συμβολισμού ήταν καθοριστική. Θεωρείται ο εισηγητής του συμβολισμού στην Ελλάδα. Α.Χ.

Πηγές: ekebi.gr,  el.wikipedia.org και archive.ert.gr