Πηνελόπη Δέλτα (1874-1941). Βιογραφικά στοιχεία

Η Πηνελόπη Δέλτα γεννήθηκε το 1874 στην Αλεξάνδρεια. Εκεί έζησε τα παιδικά και νεανικά της χρόνια σ' ένα αρχοντικό οικογενειακό περιβάλλον, αυστηρά πατριαρχικό, με έντονες τις πατροπαράδοτες ελληνικές αρχές και συνήθειες. Με δασκάλους στο σπίτι, απέκτησε γενικές σχολικές γνώσεις και έμαθε ξένες γλώσσες και "ελληνικά" που τα αντιπάθησε, επειδή τα βιβλία ήταν γραμμένα στην καθαρεύουσα.

Το 1895 παντρεύτηκε το Στέφανο Δέλτα, με το οποίον απέκτησε τρεις κόρες. Το 1916 η οικογένεια Δέλτα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Ο κοινωνικός και ο φιλικός τους κύκλος ήταν οι πιο καλλιεργημένοι λογοτέχνες, εκπαιδευτικοί και σκεπτόμενοι άνθρωποι του καιρού τους, αλλά και σπουδαίες πολιτικές προσωπικότητες, όπως ο Ελ. Βενιζέλος και ο Νικ. Πλαστήρας. 

Σημαντική είναι η συμβολή του Στέφανου Δέλτα στη γλωσσική της πορεία. Φαναριώτικης καταγωγής, με πλούσια πνευματική παράδοση, βοήθησε τη Δέλτα να καλλιεργήσει τη σχέση της με την ελληνική γλώσσα. Έγραφε ο ίδιος στη δημοτική και δεν του ήταν άγνωστος ο κύκλος των πρώτων δημοτικιστών, με τους οποίους —από το 1905— θα συνδεθεί και η Δέλτα.

Το 1905 γνωρίζεται με τον Ίωνα Δραγούμη και συνδέεται με τον κύκλο των πρώτων δημοτικιστών, με τον Πάλλη, τον Εφταλιώτη και τον Βλαστό. Το 1907 γνωρίζεται με τον Μανόλη Τριανταφυλλίδη, που θα τη φέρει σε επαφή με τη νεότερη γενιά των δημοτικιστών, εκπαιδευτικών και συγγραφέων, τον Δελμούζο, τον Γληνό, τον Φ. Πολίτη. Επίσης έγινε μέλος του Αδελφάτου της Πόλης του Φ. Φωτιάδη.

Τόσο στους Βαλκανικούς πολέμους, όσο και στον Ελληνο-ιταλικό πόλεμο, η Πηνελόπη Δέλτα προσέφερε μεγάλες υπηρεσίες, περιθάλποντας πρόσφυγες και τραυματίες. Η ίδια υπέφερε από παράλυση, που είχε αρχίσει από το 1925, και είχε γίνει ολική προς το τέλος της ζωής της. Ίσως η πάθησή της αυτή, σε συνδυασμό με το πλήγμα που της προκάλεσε η είσοδος των γερμανών στην Αθήνα, να την οδήγησαν στην απελπισία : Αυτοκτόνησε στις 2 Μαΐου του 1941. 

Η Πηνελόπη Δέλτα υπήρξε σπουδαία συγγραφέας. Έχουν περάσει 60 και περισσότερα χρόνια από τότε που έγραψε τα βιβλία της για παιδιά. Κι όμως, αυτά τα βιβλία εξακολουθούν να ενθουσιάζουν τους μικρούς αναγνώστες, με τη ζωντάνια τους, τις συναρπαστικές τους περιπέτειες, και τις γλαφυρές περιγραφές ιστορικών γεγονότων.

Δείτε επίσης: ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ. Το κρυφό πάθος της Πηνελόπης Δέλτα, του Στέφανου Δάνδολου. Μία αναλυτική προσέγγιση του έργου για την παρουσίαση του βιβλίου στη Λέσχη Ανάγνωσης Αγίας Βαρβάρας

Βίντεο για τη ζωή της Πηνελόπης Δέλτα: 

Εργογραφία:

1909: «Για την Πατρίδα» (ιστορικό μυθιστόρημα), α' έκδοση: τυπ. Γ.Σ.Βελώνη, Λονδίνο, εικονογράφηση Νικηφόρου Λύτρα

1909: «Η καρδιά της βασιλοπούλας» (διήγημα-παραμύθι), α' έκδοση: τυπ. Γ.Σ.Βελώνη, Λονδίνο, εικονογράφηση Δημήτρης Κωνσταντινίδης
1910: «Παραμύθι χωρίς όνομα», α΄ έκδοση: α' έκδοση: τυπ. Γ.Σ.Βελώνη, Λονδίνο, εικονογράφηση Δημήτρης Κωνσταντινίδης
1911: «Τον καιρό του Βουλγαροκτόνου» (ιστορικό διήγημα), α΄ έκδοση: τυπ. Γ.Σ.Βελώνη, Λονδίνο, εικονογράφηση Δημήτρης Κωνσταντινίδης
1915: «Παραμύθια και άλλα», α' έκδοση: "Βιβλιοθήκη του «Εκπαιδευτικού Ομίλου»", Αθήνα, με εικονογραφήσεις της Σοφίας Λασκαρίδου και της Σοφίας Δέλτα
1921: «Τ' Ανεύθυνα» (Διηγήματα), α' έκδοση: Αθήνα, εκδόσεις "Ι.Ν.Σιδέρης"
1922: «Στο Κοτέτσι» (παραμύθι), α' δημοσίευση στο παιδικό περιοδικό «Παιδική χαρά» το 1922, α' έκδοση: εκδ. "Τετράγωνο", 2011
1925: «Η ζωή του Χριστού» - (δίτομο), α' έκδ.: Αθήνα, εκδ. "Τυπογραφείο της Εστίας"
1927: «Το γκρέμισμα», (ιστορικό μυθιστόρημα, ανολοκλήρωτο), α' έκδοση: εκδ. "Ερμής", 1983
1932: «Τρελαντώνης» (μυθιστόρημα), α' έκδ.:εκδ. "Τυπογραφείο της Εστίας" με εικονογραφήσεις της Μαρίας Παπαρρηγοπούλου
1935: «Μάγκας» (μυθιστόρημα), α' έκδοση: εκδ. "Κασταλία"
1937: «Στα μυστικά του βάλτου» (μυθιστόρημα), α' έκδ.: Αθήνα, εκδ. "Τυπογραφείο της Εστίας", με εικονογραφήσεις του Δημήτριου Μπισκίνη.
1939: «Οι Ρωμιοπούλες» (μυθιστόρημα για ενήλικες) α΄ έκδοση: εκδόσεις "Ερμής", 2014. Περιλαμβάνει:
α' τόμος: «Το πρώτο ξύπνημα»
β' τόμος: «Ή Λάβρα»
γ' τόμος: «Το σούρουπο»

Αρχείο Πηνελόπης Δέλτα
Οι χρονολογίες αφορούν στο έτος της πρώτης έκδοσης σε βιβλίο
1956: «Αλληλογραφία της Π.Σ.Δέλτα- (1906-1940)» σε επιμέλεια Ξ.Λευκοπαρίδη, εκδ. "Τυπογραφείο της Εστίας"
1978: «Ελευθέριος Βενιζέλος (Ημερολόγιο – Αναμνήσεις – Μαρτυρίες – Αλληλογραφία)», σε επιμέλεια Παύλου Ζάννα, εκδ. "Ερμής"
1979: «Νικόλαος Πλαστήρας, Εκστρατεία Ουκρανίας 1919, Κίνημα 6ης Μαρτίου 1933, Αλληλογραφία», σε επιμέλεια Παύλου Α. Ζάννα, εκδ. "Ερμής"
1982: «Εκστρατεία στη μεσημβρινή Ρωσία (κείμενα Ι.Δραγούμη, Κ.Μανέτα, Κ.Βλάχου, Ν.Γρηγοριάδη)». Κείμενα που αφορούν την Εκστρατεία της Κριμαίας το 1919, γραμμένα κατ' παράκληση της Δέλτα από αυτόπτες μάρτυρες των γεγονότων. Πρώτη έκδοση, "Ερμής"
1985: «Πρώτες ενθυμήσεις». Γραμμένες γύρω στα 1932, περιλαμβάνουν ιστορικές πληροφορίες για την οικογένειά της καθώς και αναμνήσει των παιδικών και εφηβικών χρόνων της. Επιμέλεια Παύλου Ζάννα, εκδόσεις "Ερμής"
1990: «Αναμνήσεις 1899». Οι αναμνήσεις που αφορούν που καλύπτουν την ζωή της μέχρι το 1899, γράφτηκαν από την Δέλτα στα γαλλικά. Στην έκδοση σε βιβίο, η μετάφραση έγινε από την Βούλα Λούβρου, σε επιμέλεια, Π. Ζάννας και Αλέκος Π. Ζάννας, εκδόσεις "Ερμής".
1996: «Αναμνήσεις 1921». Η Δέλτα καταγράφει την σχέση της με τον Ίωνα Δραγούμη την περίοδο 1905 - 1908. Επιμέλεια Π. Ζάννας, εκδόσεις "Ερμής".
2007: «Αναμνήσεις 1940». Τα τελευταία γραπτά της Δέλτα, γράφονται από τις 29 Ιουλίου 1940 και σταματούν απότομα στις 27 Απριλίου του 1941, την ημέρα της εισβολής των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής στην Αθήνα και ημέρα θανάτου της Δέλτα. Αφορούν στα έτη 1908 - 1909 και στη σχέση της με τον Ίωνα Δραγούμη. Επιμέλεια, Αλέκος Π. Ζάννας, εκδόσεις "Ερμής".
2009: «Ίων Δραγούμης». Η Δέλτα γράφει για τα τελευταία χρόνια της σχέσης της με τονν Δραγούμη. Επιμέλεια: Αλέκος Ζάννας, εκδ. "Ερμής".

Βιογραφίες
«Πηνελόπη Δέλτα. Αφήγηση ζωής» της Βαλεντίνη Τσελίκη. Βιογραφία και φωτογραφικό άλμπουμ, εκδόσεις "Ολκός" και "Μουσείο Μπενάκη", 2004,

«Η Πηνελόπη Δέλτα και ο κόσμος της», φωτογραφικό άλμπουμ, έκδοση του Μουσείου Μπενάκη με την ευκαιρία της έκθεσης των Ιστορικών Αρχείων του μουσείου που στεγάζονται στο σπίτι που έζησαν η Πηνελόπη και ο Στέφανος Δέλτα, σε επιμέλεια του Αλέξανδρου Ζάννα. "Εκδόσεις του Μουσείου Μπενάκη", 2006

«Πηνελόπη Δέλτα -Η ζωή της σαν παραµύθι», της Νένας Κοκκινάκη σε εικονογράφηση Δήμητρας Ψυχογιού. Βιογραφία για εφήβους, εκδόσεις "Άγκυρα", 2008. Το βιβλίο τιμήθηκε με το Κρατικό λογοτεχνικό βραβείο στην κατηγορία "Βραβείο βιβλίου γνώσεων για παιδιά", το 2008

«Η Κυρία με τα Μαύρα» της Μίτση Σκ. Πικραμένου, εκδόσεις "Τετράγωνο", 2012

«Βιογραφία της Πηνελόπης Δέλτα: Πρέπει ο θάνατός μας να ωφελήσει σε κάτι, ειδεμή είναι άχρηστος», της Μίτση Σκ. Πικραμένου. Αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη έκδοση της πρώτης βιογραφίας, εκδόσεις «Πικραμένος»,

«Εργογραφία της Πηνελόπης Δέλτα: Ό,τι και να κάνεις, ό,τι και να κάνω, οι ψυχές μας είναι ένα», της Μίτση Σκ. Πικραμένου. Εκδ. «Πικραμένος», 2016

Μελέτες:
«Η Μακεδονία με την πένα της Πηνελόπης Δέλτα» συλλογικός τόμος με αφορμή της έκθεση του μουσείου Μπενάκη για την Πηνελόπη Δέλτα και τον Μακεδονικό αγώνα. Περιλαμβάνονται φωτογραφίες, χειρόγραφα, άρθρα, χάρτες. "Εκδόσεις του Μουσείου Μπενάκη", 1996,

«Π. Σ. Δέλτα. Σύγχρονες προσεγγίσεις στο έργο της», σε επιμέλεια Αλέξανδρου Ζάννα. "Εκδόσεις Εστία και Μουσείο Μπενάκη", 2006

Πηγές: biblionet.gr
            el.wikipedia.org
            greek-language.gr